Zeezezenders van
Israël tot Zeeland.
******************************
Het is begin 1979. De odyssee van de Europese zeezenders lijkt met het
stilzwijgen van Radio Mi Amigo voorgoed ten einde te zijn gekomen. En toch
is dit slechts schijn, niet alleen deze zender zou nog een come back
forceren, ook Radio Caroline zou nog verschillende malen terugkeren. Radio
Del Mare probeert het met nog liefst twee andere schepen en nieuwe stations
als Laser 558, Monique en 819 moeten nog geboren worden. De geschiedenissen
van al deze stations kan je lezen in een apart hoofdstuk dat de titel 'De
woelige jaren 80' meekreeg.
In afwachting daarvan, een blik op de radiopiraterij in de rest van de
wereld. Een oogopslag eigenlijk, want buiten Europa zijn er slechts een
beperkt aantal zeezenders geweest. Radiopiraten hadden er dan ook geen
enkele reden van bestaan omdat private radio's er wettelijk waren
georganiseerd. Of ook nog omdat landen waar helemaal geen vrijheid heerst,
steeds korte metten hebben gemaakt met radiogekke vrijbuiters voor de kust,
territoriale wateren of niet !
Radio Hauraki.
------------------
Het is mei 1966 als vier heren, Chris Parkinson, Derek Lowe, David Gapes en
Dennis O'Callahen een aanvraag voor een zendvergunning indienen bij de
Nieuw Zeelandse PTT. Ze wordt geweigerd ! Meteen de aanleiding voor een
gedurfde onderneming die zal leiden tot de omverwerping van de "New Zealand
Broadcasting Corporation", die op dat moment het omroepmonopolie bezit.
De vier kopen een 160 ton metend houten schip, de "Tiri" Het scheepje is
wat klein uitgevallen, maar men hoopt er het beste van te maken. De firma
"South Pacific Advertising" wordt opgericht om het project in de
actualiteit te brengen en om de komende zakelijke belangen te behartigen.
Voorlopig is er weinig geld om de boot op te knappen, maar het enthousiasme
is zo groot dat een ploeg van vijftien mensen continu in de weer is om de
schuit tot een volwaardig zendschip om te bouwen. Iedereen werkt zowat
gratis !
In de maand October is men zover dat er aan uitvaren kan gedacht worden. De
Nieuw Zeelandse justitie ziet het echter helemaal anders. Het Ministerie
van Marine eist dat de "Tiri" aan een zeewaardigheidsonderzoek zou
onderworpen worden omdat de schuit vroeger als woonboot ingeschreven stond
en dus niet naar open zee mag ! Er begint een wekenlang durend
steekspelletje over wel en niet uitvaren. In een poging om er zonder
toelating vandoor te gaan loopt de zendboot heel wat ernstige schade op !
Op 26 Oktober houden duizenden mensen een protestbetoging om het schip vrij
te krijgen. Er wordt zelfs een omhaling georganiseerd waarbij voldoende
fondsen verzameld worden om de schade aan het schip te betalen !
Ongelooflijk, want het station is nog nooit in de lucht geweest !
Uiteindelijk besluit de rechtbank dat de "Tiri" een woonboot is. De
radiomakers in wording zien hun noeste plannen de mist ingaan. Ze wagen nog
een ultieme poging om hun schip de haven uit te krijgen. En ze doen het zo
handig dat zelfs de bewaker, vijftig meter verder, niks in de gaten heeft.
De "Tiri" verlaat ongehinderd de haven van Auckland. Zeven uur later wordt
het anker gedropt in de Golf van Hauraki, vandaar dat het station zich
"Radio Hauraki" noemt.
Nieuw Zeeland heeft haar popstation en het is er razend blij mee !
Op 27 Januari 1967 licht "Radio Hauraki" vrijwillig het anker om te helpen
bij een speuractie naar een vermist jacht. Als de reddingsoperatie
afgelopen is krijgt men last met de motor en de waterpompen. Er barst
bovendien nog een flinke storm los. De "Tiri" loopt vast op de kust ! De
luisteraars hebben de dramatische drift rechtstreeks kunnen volgen. Deejay
Paul Lineham heeft hen voortdurend op de hoogte gehouden tijdens zijn
programma. Tot het kraken van het schip en de vreselijke geluiden van de
stranding toe, zijn te horen geweest. Het scheepje is flink beschadigd. Op
28 Februari 1967 is "Radio Hauraki" opnieuw in de lucht vanaf een nieuw
zendschip, de "Tiri 2". Maar ook dit kersverse schip is niet veilig voor
bruut stormgeweld. Begin April loopt het op zijn beurt, met een gebroken
mast, vast op de kust. De bemanning mag een flinke kaars branden. In de
onmiddelijke nabijheid zinkt een ferryboot. Er zijn vijftig doden. Een week
later kunnen de luisteraars echter alweer afstemmen.
Intussen wordt de popzender geweldig populair. De Nieuw Zeelandse regering,
die merkt dat de radiopiraat in een grote behoefte voorziet voor de jeugd,
besluit om commerciële stations toe te laten. In 1969 krijgt "Radio
Hauraki" dan ook een officiële zendvergunning om een station op te richten
in Auckland !
Het wordt jammer genoeg geen triomfantelijke binnenvaart in deze havenstad.
Deejay Rick Grant is tijdens de laatste reis over boord geslagen en
verdronken...
Radio Free America.
------------------------
Het lijkt gek, maar ook in het land van de grote radioweelde, de Verenigde
Staten, kan men bogen op een korte zeezendergeschiedenis.
Het begint allemaal als dominee Carl McIntire, die eigenaar is van twee
radiostations in Midden Pennsylvania, geen toestemming meer krijgt van de
"Federal Communications Commission" (de organisatie die alle
zendvergunningen verleent), om nog langer uit te zenden. Dit zou het gevolg
zijn van het doorgeven van onjuiste programmaplanningen aan de F.C.C. en
door een te eenzijdig politiek gedachtengoed. Te rechts !
McIntire blijft niet met de handen in het haar zitten. Tijdens de laatste
Augustusweek van 1973 gaat de 28 jaar oude mijnenveger, de "SS Oceanic",
voor anker voor de kust van Cape May (New Jersey). Op 12 september is
"Radio Free America" in de lucht, vanaf het tot 'Columbus' omgedoopte
zendschip.
Omdat men er nog niet in geslaagd is een perfect ankersysteem uit te
dokteren blijft het schip voor de kust op en neer varen. Intussen dient het
station WHLW uit Lakewood klacht in, "Radio Free America" zou haar
uitzendingen storen. Later volgt er een gelijkaardige klacht van KSL uit
Salt Lake City, tweeduizend mijl verder ! Daar het helemaal niet in de
bedoeling ligt van de dominee om iemand te storen, besluit hij de
uitzendingen voorlopig te staken en terug te komen...
Dat gaat niet zonder slag of stoot. Vooreerst is er een gerechterlijk bevel
van een federale rechter in Camden, New Jersey. Die verbiedt de dominee uit
te zenden tot 1 October, wanneer definitief zal beslist worden over het lot
van het station.
Er is immers een wet teruggevonden (Sectie 301 van de wetgeving op
Communicatie uit 1934), die het uitzenden vanaf Amerikaanse schepen, zonder
toelating gewoon verbied. En de Columbus vaart onder de VS-vlag !
Het schip vaart dan maar terug de haven in en er wordt afgewacht. Er volgt
een juridisch steekspel dat heel lang aansleept. In Maart 1974 wordt "Radio
Free America" definitief verboden om uit te zenden.
De zeezender maakte gebruik van een oude 10 kW zender van RCA, die slechts
de helft van het oorspronkelijke zendvermogen haalde. De antenne was niet
meer dan een lang stuk draad dat in V-vorm aan de 30 meter hoge mast was
bevestigd. De studio bestond uit vier bandrecorders en een mengpaneel...
The Voice of Peace.
------------------------
Voor de Israëlische kust ligt op dat moment 's werelds enige nog actieve
zeezender. De "Voice of Peace". Een ongewone naam en bij een eerste indruk
zou je kunnen denken dat het hier om een politiek geïnspireerde zender
gaat. De "Voice of Peace" is inderdaad meer dan zomaar een zeezender. Het
is een commercieel station met een ideologische boodschap voor het Midden
Oosten. Vredesboodschappen, verpakt tussen jingles en popmuziek,
gepresenteerd door een stel vlotte deejays. De story van de "Voice of
Peace" is eigenlijk het verhaal van Abie Nathan. Hij komt uit Iran en maakt
naam als hij in 1947 betrokken is bij het vervoer van vluchtelingen naar en
uit India, tijdens een oorlog met Pakistan. Abie is er RAF-piloot. Kort
daarop maakt hij deel uit van de Israëlische luchtmacht. Daarna en tot 1965
houdt hij een zeer gerenomeerd restaurant in Tel Aviv. Opeens heeft hij er
genoeg van en vindt dat hij beter een poging kan doen om de Israëlisch -
Arabische oorlog te stoppen. Hij heeft intussen over de Europese zeezenders
gehoord en is meteen gewonnen voor het idee ! Hij verkoopt zijn restaurant
en stort zich in de radiopiraterij. In Nederland koopt hij de "Cito", een
cargoschip. Het Nederlandse volk heeft inmiddels via vredesacties,
geldinzamelingen en schenkingen bijna de helft van het noodzakelijke
kapitaal bij elkaar gekregen voor de oprichting van de "Voice of Peace". De
rest van het geld denkt Abie in de Verenigde Staten te halen. Vandaar dat
hij koers zet naar New York.
Maar niet vooraleer hij in hongerstaking is gegaan en daarmee de aandacht
van geheel Amerika op zich vestigt, slaagt hij erin het nodige geld bij
elkaar te krijgen. De omroepreus N.B.C. stelt o.a. gratis zendtijd
beschikbaar. Op minder dan twee dagen is er 65.000 dollar binnen. Er zijn
inmiddels wel drie jaar voorbijgegaan.
De "Voice of Peace" kan eindelijk tot radiostation worden omgebouwd en
begint half maart 1973 aan de grote overtocht.
Er zijn talloze moeilijkheden, gaande van lekken in de romp al over een
arrestatie in het Spaane Malaga tot hevige stormen die het schhip
teisteren. Uiteindelijk gaat het Peace Ship bij Tel Aviv , Israël, voor
anker.
Op 26 mei 1973 beginnen de eerste programma's. Tony Allan, eerder bij
Radio's Scotland, Nordsee en Caroline, is de eerste programmaleider.
Op 6 October 1973 breekt er een nieuwe oorlog uit tussen Israël en Egypte.
Het zendschip wordt daarom voor het Suez Kanaal verankerd, later voor
Famagustan in Cyprus. Kort daarop worden de uitzendingen, uit geldgebrek,
gestaakt. Via Ashdod komt het schip nu in Marseille aan. Abie ziet zich
verplicht op zoek te gaan naar nieuwe sponsers. Even lijkt het erop dat hij
het schip zal verhuren aan een groep Belgen die "Radio Benelux" willen
beginnen. Op de valreep schenkt een familie uit Franse Marseille de
vredesapostel voldoende centen om terug naar Israël te varen en de
uitzendingen te hervatten.
In Israël volgt een ontvangst met bloemen, brood, bier en vreugde. De
"Voice of Peace" raakt nu snel populair. In zoverre zelfs dat de
Israëlische regering in 1976 een officiële tegenhanger voor de zeezender
opzet. "Radio Gal Gamil" (wat Kanaal Drie betekent). Met ups en downs wordt
de "Voice of Peace eindelijk een volwaardige commerciële zender. De "Voice
of Peace van ergens in de Middellandse zee", zoals de call van het station
is. Een Oosterse piraat met Angelsaksische programma's en in de lucht
dankzij Westeuropese hulp. Het systeem werkt tot 1996 want dan houdt Abie
Nathan ermee op. De vrede tussen Israël en de Palestijnen is een papieren
feit. Abie Nathan heeft zijn doel bereikt !
Technische fiche.
***************
Radio Hauraki
============
Golflengte : 1480 kHz
Locatie : Aan boord van het zendschip de 'Tiri 1', later vervangen door de
'Tiri 2'. Geankerd in internationaal water in het Colville Kanaal, Golf van
Hauraki. Op het noord eiland van Nieuw Zeeland.
Eigenaars : Pacific Radio Advertising Ltd
Adres : Postbus 2964 Auckland. Later ; Postbus 1480.
Studio's en administratie : 93/95 Anzac Avenue, Auckland 1. Telefoon :
361.775-7.
Zendtijd : 06.00h tot 02.00h. Later de klok rond.
Radio Free America
=================
Golflengte : 1160 kHz, later 1608 kHz.
Locatie : Aan boord van het zendschip 'Columbus'. Geankerd in
internationaal water voor de kust van New Jersey, USA.
Eigenaar : Dominee Carl McIntire.
Adres :Radio Free America, p/a Mrs Irene O'Dell, Beach and Pittsburg
Avenue, Cape May, New Jersey, 08204, USA.
Voice of Peace
=============
Golflengte : 1540 kHz
Locatie : Aaan boord van het zendschip 'Peace', geankerd op verschillende
plaatsen in de Middellandse Zee.
Eigenaar : Abie Nathan/Shalom Peace Foundation.
Adres : Voice of Peace, Postbus 3462 Tel Aviv, Israël
Voice of Peace, Postbus1695, Nicosia, Cyprus
Zendtijd : Verschillend