Zeezenders zorgden voor de doorbraak
van de popmuziek en superstars.
******************************
Radio London
----------------
Er wordt al eens beweerd dat de mooiste popmuziek uit de periode '64 tot
'68 komt. Ook niet zo verwonderlijk als je nagaat dat in die periode de
Britse hoofdstad London het swingende centrum was van de moderne jeugd en
dat geheel het eiland omgeven was door een vloot van zeezenders. Hun
invloed was in 1964 reeds te merken. Nauwelijks had "Radio Caroline" haar
anker uitgegooid of de muziekwereld stond in rep en roer. 'Caroline'
draaide bijvoorbeeld een afgezaagd nummer als 'Ramona' van The Bachelors en
het werd een hit ! Terwijl dit lied al zeker in zestig andere versies was
verschenen... Doch de Bachelors waren ieder uur te horen en ze kwamen met
gemak de Top 20 binnen. "Radio Caroline" zorgde ook dat The Barron Knights,
Brian Poole & The tremeloes, Georgie Fame en honderden anderen een kans
kregen in de showbusiness. Marianne Faithfull, The Zombies en The Animals
zullen dit zeker beamen !
Het allereerste Britse station dat verantwoordelijk was voor het maken van
hits was ongetwijfeld 'Radio London'. Gestart op Kerstmis 1964 voerde 'Big
L' al meteen een eigen hitparade in. Eigenlijk meer een tipparade door de
deejays samengesteld. Iedere zondagnamiddag om drie uur was het tijd voor
de 'Fabulous Fourty'. In deze hitlijst kwamen platen voor die nergens een
hit werden, maar die hier toch een notering kregen. Dat was uiteraard een
enorme steun voor heel wat groepen en artiesten. Jonathan King en Tom Jones
haalden het topje van de hitladder dankzij deze zender.
"King Radio" bracht iedere morgen een prachtig Country & Western-programma
dat 'Country Style' heette, waarin de platen van Roger Miller
verschrikkelijk geplugd werden. Maar "King" draaide ook Zuid Amerikaanse
muziek, jazz, folk en rhythm & blues dat in 1964 langzaam begon door te
breken. R&B-deejay op "King Radio" was Mike Raven, die later bekend zou
worden als Gary Glitter !
De geboorte van de Drive-in
----------------------------------
"Radio 390", een typisch easy listening-station, had een voorkeur voor de
langzame Beatles en Stonesnummers. Beide groepen hadden een eigen show op
de zender. Niettemin was Jim Reeves de grote lieveling en bijgevolg ook de
meest gedraaide artiest. Het gevolg was ook duidelijk merkbaar. Jim Reeves
haalde geregeld de Engelse Top 20 en de elpee-hitparade. Zijn elpees vlogen
als warme broodjes over de toonbank.
Een ander station met vrij leuke en ook typische zeezenderplaten was "Radio
227". Eerst bekend als "Swinging Radio England" en later als "Radio
Dolfijn". "Radio England" was het eerste station dat de drive-in discoteek
invoerde en niet "Radio Veronica" zoals wel eens beweerd wordt. Groepen
die dankzij deze zeezender een grote hit hadden waren de Swinging Blue
Jeans met 'Trembling', Pink Floyd met 'See Emily Play' en The Cream met
'Strange brew'.
B.B.C. boycot... zeezenders pluggen !
-------------------------------------------
In de zestiger jaren had de BBC maar weinig in de poppap te brokkelen. Zo
weigerde de Britse nationale omroep in 1965 de plaat 'Eve of destruction'
van Barry McGuire te draaien. Enkele heren vonden dat de tekst té luguber
was. De zeezenders lieten het nummer wel horen en de luisteraars maakten er
een enorme hit van !
'Anold Layne'is het verhaal van een man die vrouwenkleren draagt. In 1967
een uiterst twijfelachtig onderwerp, vandaar dat de preutse BBC de plaat
dan ook op de zwarte lijst zette. Door de piraten haalde het nummer
vooralsnog de Top 20.
Jaren laten zou ook het fluisternummer "Je t'aime, moi non plus" van het
duo Jane Birkin & Serge Gainbourg verboden worden op de BBC en een aantal
andere Europese nationale omroepen. Het resultaat kan je zelf raden.
In 1978 was het anders gesteld. De punkmuziek kwam zich aanmelden. Door het
agressieve karakter van zowel muziek als vertolkers werden heel wat platen
niet gedraaid op de nationale zenders. Daar de piraten er niet meer waren
om dit genre een betere en langere kans te geven, bloedde de punk dood
zonder goed en wel te zijn doorgedrongen.
Levenskans voor nederpop
-------------------------------
Het staat vast dat de beste internationale popmuziek gemaakt werd in de
periode 1964-1968. Het waren de Engelse zeezenders die mensen als Engelbert
Humperdinck, David Bowie & The Lower Third, The Cherokees, David Garrick en
tientallen anderen een kans gaven. Zonder hen zouden ze samen met
ontelbaren nooit zo populair zijn geweest.
Ook de Nederpop, met groepen als Golden Earring, Tea Set, Shocking Blue,
The Cats, George Baker, After Tea, Q 65 en Cubby & The Blizzards kende haar
grote doorbraak dankzij "Radio Veronica". Zonder dit sation zouden
verschillende van deze groepen nooit hun grote internationale succes, tot
zelfs Top 10 noteringen in Amerika gekend hebben.
Met het verdwijnen van dit station kregen ook mensen als Ben Cramer, Cats
en vele anderen het steeds moeilijker.
Ondanks hun korte bestaan bewezen ook de Belgische piraten hun invloed op
het muziekgebeuren. De Belgische pop, die jaren onbestaand was geweest,
begon zich langzaam te manifesteren met groepen als Second Live, Octopus,
MacDuffs Dimension en artiesten als Judy McQueen en Emly Starr. "Radio Mi
Amigo" maakte, dankzij het pluggen van 'Dancing in the street' van ene Ruth
McKenny een internationale vedette.
Dat onbekenden een kans kregen en dat het publiek daar op inpikte, bewees
in 1974 ook "Radio Atlantis" door het vele draaien van 'Schat wat kost zoen
van jou' vertolkt door Francis. Het werd een enorme Vlaamse hit.
Hoe moeilijk "radio Mi Amigo" het ook had door zijn ballingschap in Spanje,
toch maakte het station regelmatig grote hits. Luisa Fernandez was het
eerst op deze radiopiraat te horen en kreeg dan ook haar eerste gouden
plaat in België.
We always remember
--------------------------
De zeezenders maakten de rhythm & bluesmuziek populair. Blanke vertolkers
van dit genere, zoals The Spencer Davies Group en The Yardbirds kregen via
hen een kans. De country & western muziek werd erkend. Denk maar aan het
succes van Jim Reeves, Roger Miller en Johnny Cash. Underground-groepen als
Pink Floyd Creation en John's Children (met Marc Bolan) zouden zonder de
radiopiraten nooit zo bekend zijn geworden.
'We always will remember the Pirate-stations', is niet zomaar een loze
slagzin. Het wegvallen van de radiopiraten betekende ook het wegvallen van
een belangrijke steun voor de popmuziek. Maar ook miljoenen luisteraars
hadden plotseling nog heel weinig aan hun radiotoestel. Met hun behoefte is
pas jaren later rekening gehouden. In Nederland kwamen er commerciële
zenders (Radio 538, Radio 10 Gold), net zoals in Groot Briottanië al eerder
was gebeurd, met de oprichting van een lokaal commercieel netwerk. In
België paste de BRTN nog later zijn strategie aan met het opzetten van
Studio Brussel en Radio Donna.
Toch blijven de vele goede herinneringen aan Radio London, City, 390,
Caroline, Veronica, Noordzee, Atlantis en Mi Amigo, bestaan.
Ze behoren misschien wel definitief tot het verleden maar toch zorgden ze
voor duizenden hits in een korte periode. Zelfs vandaag wordt deze muziek
nog voortdurend gedraaid. En dat betekent toch wat...