De Odyssee van
de Vlaamse zeezenders.
******************************
De opgang van Radio Mi Amigo en de afgang van Radio Atlantis
----------------------------------------------------------------------------
-
Wafelkoning Sylvain Tack heeft textielbaas Adriaan Van Landschoot van het
Vlaamse piratenfront verdreven. Allicht maar tijdelijk want Adriaan, ook
geen stilzitter, verkondigd aan al wie het horen wil dat hij spoedig zal
terug zijn met een vernieuwde en herboren 'Radio Atlantis'. Intussen wordt
'Radio Mi Amigo' van Tack met man en macht klaargestoomd. En uit een andere
hoek wordt zelfs de geboorte van een derde Vlaamse piraat aangekondigd,
'Radio Benelux'. Bijna van het goede teveel...
'Jeanine' op drift
--------------------
Adriaan Van Landschoot is iets te voorbarig geweest met zijn uitlatingen om
vanaf een eigen zendschip programma's te gaan maken. Want ondanks de vele
persberichten die de komst van de vernieuwde 'Radio Atlantis' aankondigen,
moet er nog een schip gezocht en gevonden worden. Het ziet er zelfs naar
uit dat het leven van deze spectakulaire Belgische piraat aan een zijden
draad hangt. De studio-apparatuur wordt immers uit het Oostburgse gebouwtje
verwijderd en opnieuw naar België gevoerd. Een zegsman verklaart dat de
apparaten voorheen illegaal zijn ingevoerd. Vandaar dat ze nu opnieuw, maar
dit keer legaal door de douane moeten. De Atlantis-deejays zien dit echter
anders en hechten niet zoveel geloof meer aan een terugkeer. Bovendien
lonkt Sylvain Tack met zijn 'Radio Mi Amigo'. Verschillende platenruiters
zeggen dan ook dag tegen baas Van Landschoot. Desondanks gaat deze laatste
stug door. Na een mislukte poging om de 'Galaxy' van ex-Radio London (weer
die boot) buitengaats te krijgen, koopt hij het zendschip van het gestrande
'Radio Condor'-project. De koop gaat door voor zo'n 750.000 Bfr.
Ex-Caroline man Gerard Van Dam wordt aangetrokken om het schip opnieuw als
radiostation uit te rusten. Hiervoor wordt o.a. de zender van het vroegere
REM-eiland gehuurd. De 'Condor' krijgt nu de naam van Adriaans vrouw
'Jeanine' mee. Begin november gaat het scheepje voor de Belgische kust voor
anker en start met een eerste proefuitzending. De apparatuur blijkt het
allesbehalve goed te doen en als onmiddelijk daarna ook het anker breekt,
is het hek helemaal van de dam. De Nederlandse sleepboot 'Titan' met
uitrukken om het op drift geslagen schip naar veiliger oorden te loodsen.
De 'Jeanine' wordt naar het Duitse havenplaatsje 'Cuxhaven' gebracht waar
een poging ondernomen wordt om er een volwaardige radioboot van te maken.
Het zit de Atlantisploeg echter niet mee en de terugkeer wordt nog
moeilijker als de Duitse technicus Theo Klinkenberg verongelukt tijdens de
werkzaamheden. Op 22 december is het dan uiteindelijk toch zover, de
'Jeanine' wordt opnieuw naar de kust van Knokke gesleept. Er is intussen
voor meer dan een miljoen Bfr. in de nieuwe uitrusting gegaan.
Niettegenstaande blijven insiders beweren dat de hele handel nauwelijks in
staat is om radioprogramma's te produceren.
's Anderdaags starten er testprogramma's op de 270 m. Hiervoor werd de
Engelse deejay Crispian St. John aangetrokken, iemand die al eerder bij
Radio Caroline en RNI gewerkt heeft. De golflengte is geen meevaller.
Zuid-België kan de programma's nauwelijks ontvangen en 's avonds kunnen
alleen de mensen op de boot zelf nog luisteren. Het signaal wordt volledig
weggedrukt door buitenlandse zenders. Toch gaat men door want men wil ten
alle koste eerder in de lucht zijn dan de aangekondigde 'Radio Mi Amigo'.
Op 30 december gaan de eerste Vlaamse programma's in de lucht. Daarna pakt
'Radio Atlantis', voor het eerst in haar bestaan, ook uit met een Engelse
service. Maar intussen is het station al niet meer de enige Belgische
piraat...
Luisteraars tot in India
--------------------------
Terwijl Adriaan Van Landschoot en collega's langzaam en met veel
moeilijkheden zwoegen aan de opbouw van een eigen station, is men aan boord
van de 'mv Mi Amigo' ook niet stil blijven zitten. Sylvain Tack, de nieuwe
compagnon van Ronan O' Rahilly, wil ook zo snel mogelijk beginnen met zijn
'Radio Mi Amigo. Het duurt langer dan wenselijk is, want het grote
probleem, het vervangen van de afgebroken zendmast, wordt zwaar bemoeilijkt
door het aanhoudende woelige winterweer. Pas voor Kerstmis slaagt men erin
om de zendmast volledig te monteren. Onmiddellijk daarna volgen enkele
tests en op 28 december beginnen er non stop-muziekprogramma's onder de
naam 'Radio Mi Amigo'. Op nieuwjaarsdag gaat het eerste officiële programma
in de eter. Anderhalf uur later zijn er generatorproblemen en gaat de
eerste uitzending verder de mist in. 's Anderendaags zendt 'Radio Mi Amigo'
echter weer vrolijk uit tussen zes uur in de vroege morgen en negen uur in
de avond. De jongste Europese piraat gooit meteen hoge ogen. En dat is
logisch, want in wezen is er weinig verschil met de allereerste 'Radio
Atlantis'. De golflengte is dezelfde en ook heel wat Atlantis-deejays zijn
voor 'Radio Mi Amigo' komen werken. Helemaal niet vreemd dus dat veel
luisteraars denken dat eigenlijk 'Radio Atlantis' terug is. De Mi
Amigo-programma's worden in diverse studio's in Nederland opgenomen. Later
komt er één opnameplaats in Breda. Voor het station werken personen als
ex-BRT presentator Norbert, Ad Petersen, die onder de naam Ad Roland
terzelfdertijd ook programma's voor Hilversum 3 maakt, en oude bekenden als
Mike Moorkens, Bert Bennett en Joop Verhoof.
Als op 7 januari de Mi Amigo programma's 's avonds stoppen, begint 'Radio
Seagull' opnieuw uit te zenden. Later wordt zonder aankondiging de benaming
'Seagull' vervangen door 'Radio Caroline'... Opnieuw is deze zeezender aan
een come back begonnen. De ontvangst is over een groot deel van Europa erg
goed te noemen. Er komen zelfs ontvangstrapporten uit India en Amerika !
Intussen krijgt 'Radio Mi Amigo' ook een internationaal tintje doordat er
nu ook Engelstalige programma's gepresenteerd worden tussen zeven en negen
uur 's avonds. De naam wordt dan ook meteen 'Radio Mi Amigo
Internationaal'.
Na drie maanden stemmen 12.3% luisteraars af op het station (Hilversum 3
heeft er op dat ogenblik 13.3% en Radio Veronica 10.3%). Grote bedrijven
die deze enorme luisterdichtheid best kunnen gebruiken, adverteren massaal
en op bepaalde momenten van de dag bestaat één zesde van het programma uit
'commercials' !
Een andere 'Tak' aan boord
----------------------------------
'Radio Atlantis' slaagt er inmiddels maar niet in om haar populariteit van
het jaar voorheen terug te winnen. De zender heeft wel een groep vaste
luisteraars maar kan niet meer bogen op een miljoenen publiek. Op 4 maart
1974 worden de Atlantis fans opgeschrikt als een onbekende stem het
programma van Tony Houston begint met de mededeling dat het 'Taal Aktie
Komitee' het zendschip bezet heeft. De hele dag door worden tussen de
platen de TAK-akties toegelicht. De Engelse bemanning zou zijn opgesloten
(Alhoewel Adriaan Van Landschoot het nooit heeft willen toegeven, wijst
alles er toch op dat het schip helemaal niet bezet werd, maar dat er gewoon
een aantal door T.A.K. gemaakte banden, met zijn toestemming, werden
gedraaid).
Technisch zit het ook allemaal niet mee voor de zender. Het ding is
regelmatig uit de lucht en de ontvangst blijft zwak. Atlantis blijft nu
uitzenden op de 227 m., maar daar is een Italiaans station niet gelukkig
mee en het begint de nachtuitzendingen te storen. Daarom wordt er besloten
om over te schakelen naar de 312m. Eindelijk een uitstekende beslissing
want voor het eerst is het station nu goed te ontvangen.
Op 6 juni breekt opnieuw de ankerketting van de 'Jeanine'. Het schip drijft
af en loopt vast op en zandbank bij Westkapelle. Adriaan Van Landschoot
ziet zich verplicht zijn afgedreven station te zoeken per vliegtuig...
Eind juni besluit de directie om geen reclameboodschappen meer uit te
zenden. De Belgische justitie is opnieuw wakker geworden en dreigt moeilijk
te doen. Hierdoor wordt 'Radio Atlantis' het eerste en enige station dat de
benaming 'vrije radio' voor honderd procent waardig is. De zender is noch
staat- noch commercieel gebonden.
'Radio Mi Amigo' dat ook zijn adverteerders wil beschermen, heeft het al
een tijdje over informatie die de deejays voor hun luisteraars in kranten
en tijdschriften lezen. Op 1 augustus verandert 'Radio Atlantis', willens
nillens, nog maar eens van golflengte. Een fout in de zender heeft het
zendkristal vernietigd en omdat er geen reserve aan boord is, ziet men zich
verplicht opnieuw naar de 227m uit te wijken. De luisteraars die hiervan
niet op de hoogte zijn vinden hun station, na dagen per toeval terug, of na
lang zoeken.
Meubelkoning grijpt naast vredesschip
--------------------------------------------
Zeezenders kunnen behalve het feit dat ze populaire muziek draaien ook een
bron van reuze-inkomsten zijn. Adriaan Van Landschoot was alvast met die
gedachte gestart. Ook Sylvain Tack grijpt het succes. En een andere
miljonair met een all round neus voor business verschijnt op de scéne. Ene
heer Vermeer, eigenaar van het gelijknamige meubelbedrijf uit Westerlo, wil
geld pompen in het 'Radio Benelux' project.
Er zijn bovendien voldoende avonturiers te vinden om nog een Vlaamse piraat
te helpen opzetten. Erik Marijsse (manager, producer en charmezanger) wordt
aangetrokken als directeur van 'Radio Benelux'. Sponsors en deejays
(weggehaald bij Radio Atlantis) verschijnen en er wordt zelfs al
publiciteit gevoerd in verschillende dagbladen rond de komst van dit nieuwe
station.
Het noodzakelijke zendschip voor dit project is zomaar komen aanwaaien.
Abie Nathan, een Israëliër, die enkele maanden in de Middellandse zee
vredesboodschappen voor Palestijnen en Joden heeft uitgezonden, is in grote
geldmoeilijkheden geraakt en is van plan zijn schip te verkopen. Het ligt
al zes maanden te roesten in de haven van Marseille. De Beneluxgroep neemt
een optie op de schuit en meteen wordt 1 juli 1974 als startdatum
aangekondigd. Golflengte zal 210 m. worden.
Alles loopt op wieltjes tot het schip naar zijn ankerplaats tussen Knokke
en Vlissingen gesleept zal worden. Abie Nathan laat plots weten dat een
rijke familie uit Marseille voldoende geld geeft geboden om zijn
vredesboodschappen te hervatten. Daar niemand van de Belgische medewerkers
officieel bij de affaire wenst betrokken te zijn, kan er geen klacht
neergelegd worden. Het zendschip vertrekt opnieuw naar de Middellandse zee
en Vlaanderen is een zeezender kwijt...
Goodbye 'Atlantis'
----------------------
De twee overige Belgische zeezenders zijn in hun bestaan helemaal
afhankelijk van Nederland. De bevoorrading gebeurt van daaruit, de
programma's worden er opgenomen en financiële activiteiten worden door in
Nederland opgerichte reclameburo's en bedrijven gecamoufleerd. Met het
ratificieren van het 'Verdrag van Straatsburg' zal meteen ook een einde
komen aan het leven van de Belgische zeezenders op 31 augustus 1974. Beide
stations zijn echter niet van plan om zomaar bij de pakken te gaan zitten.
Radio Mi Amigo doet alsof er niks aan de hand is. Radio Atlantis vertelt
dat ze al haar studio-apparatuur gaat verkopen om binnen de drie maanden
met nog beter materiaal terug te komen. Niettemin eindigen op 25 augustus
de Nederlandstalige uitzendingen. Frank Van Leeuwen neemt afscheid van de
luisteraars met een rommelig programma. Daarop nemen de Engelse
boorddeejays de uitzendingen over tot 31 augustus. Dan eindigt 'Radio
Atlantis' haar bestaan met een schallend 'Goodbye' van alle deejays en het
draaien van de tune ('Atlantis' van de Shadows).
's Anderendaags wordt de 'Jeanine' de haven van Vlissingen binnengesleept.
Een kleine meute heeft zich op de kade verzameld. De beter bekende
landdeejays, die ook aanwezig zijn, kunnen voor een laatste keer naarstig
handtekeningen uitdelen.
Twee dagen later wordt het zendschip aan de ketting gelegd op vraag van ene
Arie Swaneveld, eigenaar van de door Atlantis gebruikte REM-zender. De
overeengekomen huur zou nooit zijn betaald...
Piraat in vuurtoren
----------------------
Van Landschoot, noch Swaneveld betalen nu liggeld voor de 'Jeanine', zodat
het schip op 28 april 1975 openbaar verkocht wordt. Niet voordat
'onbekenden' nog vlug de inboedel (draaitafels, bandopnemers, platen e.d.)
gestolen hebben...! Later wordt de 'Jeanine' volledig gesloopt.
Na de close down blijft het een tijdlang stil rond de piraat. Toch zijn
zendtechnicus Andy Anderson en z'n broer druk doende met het zendklaar
maken van een verlaten Engelse vuurtoren, 'Gunfleet Tower', bij Clacton. Er
wordt een nagenoeg nieuwe zender op de kop getikt en samen met allerhande
studiomateriaal op de toren geïnstalleerd. Toen tijdens de Britse
zeezenderexplosie vanaf allerlei forten werd uitgezonden, was niet aan
'Gunfleet Tower' gedacht omdat het te klein was.
In october wordt een deejayploeg samengesteld. De programma's zullen op
Kerstdag beginnen. Ze worden opgenomen in twee Gentse studio's. Adriaan Van
Landschoot heeft immers al die tijd beweerd dat de nieuwe Atlantis volkomen
legaal zou zijn, vandaar dat er ook in België kan opgenomen worden...
Een kleine misrekening want op 23 december wordt de vuurtoren overvallen
door de Essex-politie en de Britse marine. In minder dan geen tijd wordt de
toren vakkundig ontmanteld. De inboedel en twee technici worden aan land
gebracht. De Atlantisploeg schreeuwt moord en brand en heeft het over
verraad. Maar waarom zou er verraad zijn als de onderneming legaal is en
bijgevolg door iedereen mag gekend zijn. Zaak is dat het opzet een
wanhoopspoging is om 'Radio Atlantis' voor een derde keer terug te brengen.
In de haast is alle logica over het hoofd gezien.
Deze nieuwe streep door de rekening is teveel voor de Atlantisbaas. Van
Landschoot geeft er nu definitief de brui aan. Eén maand later komt er nog
een allerlaatste bedrijf in deze woelige story. Adriaan Van Landschoot en
een aantal medewerkers verschijnen voor het Gentse Hof van Beroep waar ze
tot zware geldstraffen veroordeeld worden...
De luisteraar vind het erg voor de Atlantisploeg, maar intussen hebben ze
een nieuw lievelingsstation ontdekt... Radio Mi Amigo is immers nog altijd
in de lucht !
De Odyssee van de Vlaamse zeezenders-3.